W maju kwitnie lilak. Wrażenie robią kwitnące bujnie krzewy lilaka jak też jego niesamowita woń. Jest to nie tylko roślina ozdobna, ale także użytkowa.Lilak pochodzi z rejonów Bałkanów, ale do Europy Zachodniej dotarł w XVI wieku za sprawą ambasadora Austrii w Imperium Osmańskim, Ogiera Ghiselina de Busbecqa. Zafascynowany rośliną przywiózł ją do Wiednia, skąd zaczęła szybko rozprzestrzeniać się po Europie jako roślina ozdobna. Lilak należy do roślin z rodziny oliwkowatych.
Co to jest ten cały Lilak?
Lilak pospolity /bez lilak/ ma charakterystyczny, wspaniały aromat. Pewnie wszyscy go znają. Czuć zapach kwiatów już z pewnej odległości. Kwiaty wsadzone do wazonu w domu pachną wybornie aromatyzując przestrzeń przez dość długi czas. W ogrodach, parkach, koło domów sadzony jest jako roślina ozdobna w różnych odmianach barwnych: fioletowej, białej, liliowej, kremowej, purpurowej, niebieskawej. Wyhodowano ok. 1000 rozmaitych odmian. Często też dziczeje.
Lilak w leczeniu
Mało kto wie, iż lilak jest rośliną leczniczą – surowcem są jego liście i kwiaty; m.in. wzmaga naturalną odporność, „czyści krew”, zawiera fitoncydy antybakteryjne i przeciwwirusowe, a także szereg innych substancji aktywnych. Są to m.in.:
- glikozydy irydoidowe,
- alkohol fenolowy,
- lignany,
- kumaryny,
- olejek eteryczny,
- garbniki,
- alkohole cukrowe i cukry proste,
- fenyloetanoidy,
- fenolokwasy,
- flawonoidy,
- lignan,
- echinakozyd.
W tradycyjnej medycynie ludowej wykorzystywano kwiaty, liście i korę lilaka do leczenia gorączki, pasożytów i bólu stawów. Napary z kwiatów stosowano też zewnętrznie przy stanach zapalnych skóry.
Ze względu na intensywny, słodki zapach lilak stał się popularny w XIX wieku w perfumerii. Niestety, naturalny olejek z lilaka jest bardzo trudny do pozyskania, więc zapach najczęściej odtwarza się syntetycznie.
W niektórych regionach Polski wierzono, że gałązki bzu lilaka zawieszone nad drzwiami lub oknem chronią dom przed złymi duchami i urokami. Kwitnienie bzu było dla wiejskich gospodarzy ważnym znakiem. Uważano, że jeśli bez zakwitnie przed Zimną Zośką (15 maja), to jeszcze przyjdą przymrozki.
Z kwiatów bzu możemy przygotować herbatę, syrop, nalewkę.
Przepis na syrop z lilaka:
- 5 szklanek kwiatów lilaka (oderwanych od kiści)
- 3 szklanki wody
- 1 szklanka cukru trzcinowego
- 1 cytryna
Wodę zagotować i gotującą się zalać kwiaty tak aby całe były przykryte. Przykryć i odstawić na całą dobę. Następnie napar przelać przez gęste sito. Kwiaty wyrzucić (najlepiej na pryzmę kompostową). Do naparu dodać cukier i sok z cytryny. Gotować przez 30 min., następnie przelać do wyparzonych butelek, zakręcić, obrócić do góry dnem i pozostawić do wystygnięcia.
